ABD derin devletinin sesi anlamına gelen bu RAND raporu, "ABD-Çin rekabetini istikrara kavuşturmak" başlıklığını taşıyor. Çin ile ilişkilerin stratejik geleceği konusunda Abd devletine cesur ve çok şaşırtıcı önerilerde bulunuyor. Bu ilginç raporun ana hatları aşağıda👇 2/24

Raporun önemli başlıklarına geçmeden önce, şu açıklamayı yapayım, " " içerisine aldığım metinler doğrudan rapordan alınmadır, diğer kısımlar benim anlatım ve yorumlarım. Gelelim bu "müthiş raporun" ayrıntılarına 👇 3/24 Rapor linki:

105 sayfalık raporun temel tespiti, Çin ve ABD'nin birbirlerinin siyasi meşruiyetini kabul ederek bir "modus vivendi" (Barış içinde birarada yaşama durumu) elde etmeye çalışmaları ve birbirlerini baltalama çabalarını en azından makul bir ölçüde sınırlamaları gerektiğidir👇4/24

Rapor, şaşırtıcı şekilde ABD'ye, Çin'e karşı "mutlak zafer" fikrini terketmesini, ayrıca Tek Çin Politikası'nı kabul etmesini ve Çin'i tehdit altında ve gergin tutmak için özel olarak tasarlanmış askeri amaçlı Tayvan ziyaretleriyle Çin'i kışkırtmayı bırakmasını öneriyor👇 5/24

Rapor, rakip küresel güçlerin nasıl bir arada var olabileceği ve geçmişte nasıl bir arada var olduklarını tarihsellik içinde ele alıyor Lenin SSCB'sinin bile, Batı ile istikrarlı ilişkilere sahip olduğunu, soğuk savaş döneminin bir yumuşama ile sonlandığı hatırlatılıyor👇6/24

"ABD ve Sovyetler, yumuşama döneminde, istikrarlı bir rekabetin iki temel yönünü benimsediler: Silah kontrol rejimleri de dahil, üzerinde anlaşılmış bir statüko ve yetkililer arasında kişisel bağlar ve ilişkinin dengeye dönmesine yardımcı olan kriz yönetimi mekanizmaları"👇7/24

RAND, Brejnev'i barışçı tutumundan dolayı övüyor. "Brejnev, dünya barışına olan yürekten bağlılığına sadık kalarak, amacının medeniyetin kendisini, daha doğrusu Avrupa medeniyetini kurtarmaktan başka bir şey olmadığını ilan etti" Soğuk Savaş Modeli olumlanıyor👇 8/24

Rapor, "dünya hakimiyeti ve emperyalizm peşinde koşmayan, kendi alanlarında haklı bir etkiye sahip, barışçıl bir Çin" görüşünde "Çin, kendini yeni etki alanlarını hakeden, genişleyen bir küresel güç olarak görüyor, ancak emperyalist değil, barışçıl ve meşru bir dünya gücü"👇9/24

Rapor, ilginç şekilde Çin'in resmi politika ve niyet açıklamalarını teyit eder nitelikte. Adeta Raporu Çinliler yazmış gibi "Çin'in uluslararası alanda daha proaktif olma ve 'dünya standartlarında' bir ordu geliştirme çabaları mutlaka saldırgan nitelikte olmak zorunda

"ABD, Çin arasındaki jeopolitik rekabet taraflar için önde gelen ulusal güvenlik endişesi haline gelmiştir Bu yoğun rekabetin askeri çatışma, ekonomik savaş veya küresel projeleri (İklim-YZ) yok etme riski nedeniyle, rekabeti dengelemek hem ABD-Çin hem de dünya için

Raporda, Stratejik rekabetlerin istikrarı için 6 ilke öneriliyor: 1. Tarafların Birbirini Kabulü: Her iki taraf da, uluslararası sistemin doğası ve nükleer silahların varlığı gibi nesnel faktörlerin dayattığı bir "modus vivendi" barış içinde yaşama durumunu kabul etmelidir👇12/24

2. Meşruiyetin Kabulü: Her iki taraf da diğerinin temel siyasi meşruiyetini kabul etmelidir. 3. Paylaşılan Kurallar: ihtilaflı alanlarda, taraflar belirli bir sürede (3-5 yıl) bir modus vivendi'nin kalıcı koşullarını yaratan ortak kural, norm, kurum ve araçlar

4. Kısıtlama Uygulaması: Her iki taraf da, caydırıcı ve savunma yeteneklerini baltalamak için tasarlanmış ve varoluşsal risk yaratacak kabiliyetlerin geliştirilmesini kısıtlamalıdır 5. Ortak Vizyon: Taraflar, dünya siyaseti düzenleme ilkelerinde ortak vizyonda anlaşmalıdır👇14/24

6. Kriz Mekanizmaları: Krizler ve riskli durumlar için dengeleyici veya istikrarlı dengeye dönüş imkanı sağlayacak mekanizmalar ve kurumlar (uzun vadeli kişisel bağlar, fiziksel iletişim bağlantıları, kabul edilmiş angajman kuralları gibi) geliştirilmelidir👇15/24

RAND'ın İstikrar İçin Önerileri: 1.ABD Hedeflerinin Açıklanması: ABD'nin rekabetteki mutlak zafer hedefini açıkça reddeden, ÇKP'nin meşruiyetini kabul eden dengeli bir dil geliştirilmelidir 2.İletişim Hatları: Üst yetkililer arasında güvenilir iletişim hatları kurulmalıdır👇16/24

3.Kriz Yönetiminin İyileştirilmesi: Taraflar arasındaki kriz yönetim uygulamalarının, bağlantılarının ve anlaşmalarının geliştirilmesi 4.Siber Rekabetin Sınırlandırılması: ABD-Çin siber rekabetini (resmi-özel) sınırlamak için belirli yeni anlaşmalar geliştirilmelidir👇17/24

5.Nükleer Caydırıcılığın Kabulü: Stratejik nükleer caydırıcılığın karşılıklı olarak kabul edilmesi ve nükleer caydırıcılığı riske atacak teknolojilerden ve doktrinlerden vazgeçme iradesinin beyanı 6.Mütevazı İşbirlikleri: Ortak alanlar veya insani konularda işbirliği

RAND'ın, en riskli 3 konu için önerileri 1. Tayvan ▶️ Statükoyu Bozmamaya Dair Karşılıklı Tutum: ABD ve Çin, yakın gelecekte statükoyu kökten değiştirmeye niyetli olmadıklarını açıklamalı ▶️ABD Tayvan'ın bağımsızlığını desteklemediğini veya barışçıl birleşmeye karşı olmadığını

▶️Tayvan Konusunda Yüksek Düzeyli Diyaloğu Sürdürmek ▶️Caydırıcılığı Güçlendirmek ▶️Çin, ABD ve Tayvan'ın eylemleri açısından kırmızı çizgilerini açıkça ifade edebilir. ABD ise, blokajlar ve karantina gibi aşırı hamlelerin yanlışlığını belirtir ▶️ABD, Tayvan'ın statükoyu bozan

2.Güney Çin Denizi Güney Çin Denizi'nde istikrar için askeri tırmanmanın caydırılması, çok taraflı ve ikili diplomasinin geliştirilmesi ▶️ABD-Filipinler Müşterek Savunma Antlaşması’nın Netleştirilmesi ▶️Çin'in Kırmızı Çizgilerinin Netleştirilmesi ▶️Koordineli Siyasi Açıklamalar

3. Bilim ve Teknoloji Rekabeti B&T rekabetini istikrara kavuşturmaya yönelik başarı, ortaya çıkan teknolojilerin en kötü yönlerini karşılıklı güvenlik için yönetmek, temel bilimler ve YZ'da ortak işbirliği ve standartlar geliştirmek ve diğer tarafın ilerlemesini engelleme çab

"ABD ve Çin, Soğuk Savaş döneminde ABD ve Sovyetler Birliği'nin yaptığı gibi, rekabet şiddetli bir şekilde devam ederken bile kriz riskini azaltmak, gereksiz rekabet hamlelerini önlemek ve sınırlı alanlarda olumlu koordinasyonu korumak için güçlü motivasyonlara sahip

Çok özetle rapor; . Rand Corp, ABD yönetimini modası geçmiş, dar görüşlü klasik emperyal dünya politikasından vazgeçmeye çağırıyor. . Yıkıcı ekonomik veya sıcak savaşın kazananı olmayacağını söylüyor. . Dünyada bir hegemonya değişimi olacaksa bunun savaşsız olmasını öneriyor

🇺🇸 🇨🇳 Abd-Çin stratejik ilişkilerinin geleceği ve Dünya Hegemonya değişimi üzerine yazdığım ve yukarıdaki RAND raporu ile büyük ölçüde doğrulandığını düşündüğüm 6 Ekim 2025 tarihli kısa yazım.