2-Bugün bu tartışmalar, aynı argümanların tekrarlandığı, tarafların zaten birbirini ikna etmekten çok kendi düşüncelerini yeniden meşrulaştırdığı bir tekrara dönüşmüş durumda.

3-Kısacası, artık bu tartışmalar Cemaat’in zihinsel dönüşümüne katkı sağlayan bir araç olmaktan çıktı; daha çok bir “alışkanlık alanı”, bir “meşgale” hâline geldi. Taraflar, birbirlerini değil, kendi saflarındaki insanları motive etmeye çalışıyorlar.

4-Toplumsal hareketler belirli bir kırılma eşiğini geçtikten sonra, tartışmaların ikna edici gücü doğal olarak zayıflar; yerini, fikirden çok aidiyetin temsiline bırakır.

5-Bu noktadan sonra insanlar artık bir düşünceyi rasyonel gerekçelerle savunmaktan ziyade, kim olduklarını ve hangi gruba ait hissettiklerini korumaya çalışırlar. Böylece tartışmalar, görünürde fikir üzerinden yürür ama özünde kimlik mücadelesine dönüşür.

6-Yani bir şeyleri hararetle savunan da, aynı şeyleri reddeden de artık bunu fikir temelli değil, aidiyet temelli yapar. Söyledikleri, inandıkları kadar, “nerede durduklarını” da gösterir. Bu da tartışmaları verimli olmaktan çıkarır; her cümle, bir fikri temellendirmek yerine,

7-“biz”i ve “onlar”ı yeniden üretmeye hizmet eder. Bazıları sık sık “Biz yeni bir Cemaat kurmuyoruz, yaptığımız eleştiriler mevcut yapının selameti için” diyorlar. Belki bu söz düzeyinde samimi bir niyet taşıyor; ancak pratikte ortaya çıkan tablo bunun çok ötesinde

8-bir psikolojik dönüşüme işaret ediyor. Çünkü artık bu eleştiriler, gerçekten ıslah amacı taşıyan yapıcı bir iç tartışmadan ziyade, karşıt konumlar üzerinden kimlik inşasına dönüşmüş durumda.

9-Bir dönem kolektif bir anlam dünyası içinde yaşamış insanlar, o dünyanın kendi kafalarında yıkılışından sonra içlerinde öfke de varsa bireysel olarak ayakta kalmakta zorlanırlar. Bu nedenle “gruplaşma”, sadece ideolojik değil, varoluşsal bir ihtiyaç hâlini alır.

10-Dolayısıyla bugün Cemaat içindeki birçok “eleştirel tutum” veya “yeni yöneliş” iddiası, özünde bir yenilenmeden çok, mevcut aidiyetin başka bir biçimde yeniden kurulmasıdır.

11-Aslında herkesin her şeyin farkında olduğu açık. Reel hayatta da bu çok net biçimde hissediliyor. İnsanlar, çevresindekilerin ne gibi fikirlere sahip olduğunu ve ne ile temasta olduklarını gayet iyi biliyorlar. Bunun için özel bir gayrete de gerek yok, zaten her şey aleni..

12-Cemaatin naif yapısını kullanmaya çalışanlar olsa da, artık toplum bu oyunları okuyabilecek bir tecrübeye sahip. Yani kimse kimseyi kandıramıyor; sadece nezaketen susuyor, doğrudan çatışmadan kaçınıyor.

13-Şunu net biçimde ayırmak gerekiyor. Hâlâ Cemaat’in ana bünyesi içinde, himmetiyle, gayretiyle, samimi hizmetiyle varlığını sürdüren insanların yaptığı eleştiriler ile, hiçbir gayreti olmayanların sözleri aynı kefede değerlendirilemez.

14-Kimseyi beğenmeyen, sürekli itham eden ve yapıcı hiçbir gayret göstermeyen kişilerin sözleri aynı değerde değildir. Onların eleştirileri, en başta da söylediğim gibi, artık bir fikir veya duruş tartışmasından çıkıp, bir kimlik ve aidiyet hâline gelmiş durumda.

15-Dolayısıyla her gün aynı konuları dile getirmek bir alışkanlık, hatta bir tür “vird-i zeban” hâline dönüşmüş. Bu kişilerin en çok dile getirdikleri şey “dışlanıyoruz” şikâyeti.

16-Oysa aslında dışlanmıyorlar; sadece insanlar artık bu bitmek bilmeyen olumsuzluk hâlinden yorulmuş durumda. Her toplulukta bir noktadan sonra, sürekli eleştiren ama hiçbir sorumluluk almayan kişilerden doğal bir uzaklaşma olur. Cemaat içinde de şu anda yaşanan tam olarak bu.

17-Cemaat, fıtratı gereği şefkat merkezli bir hareket olduğu için, bu kişilere karşı dahi olabildiğince sabırlı davrandı, dışlamak yerine kazanmayı denedi.

18-Bir de son dönemde belirginleşen şımarık bir ruh hâli var. Sanki bazı insanlar şöyle düşünüyor: “Ben ne söylersem söyleyeyim, kimi kırarsam kırayım, kimi itham edersem edeyim, insanlar bana yine de tahammül etmeli.” Bu tavır, duygusal imtiyaz beklentisine dönüşmüş durumda.

19-Oysa hiçbir topluluk, kimsenin sınırsız öfkesine, bitmeyen şikâyetine veya ölçüsüz ithamlarına sonsuza kadar tahammül edemez. Eleştirinin bir adabı, bir dili, bir sınırı vardır. İnsan hem dertli olabilir hem de bunu nezaketle, hakkaniyetle dile getirebilir.

20-Fakat bazıları bu çizgiyi çoktan aştı; artık fikir beyan etmekten değil, sürekli kırmak ve provoke etmekten besleniyorlar.

21-Bir de işin en dikkat çekici tarafı, tüm bu tartışmaların ve sert söylemlerin ardında gerçekten anlamlı bir fikir ya da Hizmet adına ufuk açıcı bir bakış açısının olmaması.

22-Ne derinlikli bir tespit var, ne de maneviyatı besleyecek bir çaba. Ortaya konulan şeyler, fikri bir yenilenme ya da ruhî bir diriliş umudu vermiyor.

23-Ve insanlar aslında çoğu zaman tartışmalı isimleri savunmak için değil, Hizmet’i korumak için tepki gösteriyorlar. Bu tepki, şahıslara duyulan özel bir bağlılıktan değil, hareketin bütününe zarar gelmesin endişesinden doğuyor.

24-Bu yüzden insanlar, kimi zaman eleştirilerin haklı yanlarını görseler bile, bu eleştirileri dile getiren kişilerin tarzını ve tavırlarını daha büyük bir tehlike olarak görüyorlar. Dolayısıyla bundan sonrası, tabir yerindeyse havanda su dövmekten ibaret kalıyor.

25-Sosyal medyada kopan fırtınaların, sahada bir karşılık üretmediği açık. Gidişat da gösteriyor ki bu durum değişmeyecek.